امروز از دریچه‌ی تاریخ: جیمز کلارک ماکسول بنیان‌گذار قوانین نور و الکتریسیته متولد شد

جیمز کلارک ماکسول بنیان ‏گذار قوانین نور و الکتریسته متولد شد

 ۸۴ سال پیش در چنین روزی یعنی ۱۳ نوامبر ۱۸۳۱ میلادی جیمز کلارک ماکسول (Jamلes Clerk Maxwell)، فیزیک‏دان نامدار انگلیسی در شهر ادینبورگ، در اسکاتلند چشم به جهان گشود. 

 جیمز کلارک ماکسول تحصیلات ابتدایی خود را در شهر زادگاهش آغاز کرد. او در دوران تحصیل به ریاضیات علاقه زیادی داشت و توانست استعدادش را در این زمینه شکوفا کند، به طوری که در ۱۴ سالگی موفق به دریافت مدالی در ریاضیات شد. ماکسول در سال بعد مقاله‏‌ای درباره‌ی روش ترسیم منحنی‏‌های بیضی به انجمن سلطنتی ادینبورگ ارائه کرد. این رساله به قدری کامل بود که تعداد زیادی از حاضرین نتوانستند این واقعیت را بپذیرند که نوجوانی پانزده ساله، آن را پدید آورده است. ماکسول در ۱۶ سالگی برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه ادینبورگ شد و با آشنا شدن با فیزیک‏دانان بزرگ اسکاتلند، به پدیده‌های نور و فیزیک علاقه‏‌مند گردید. او اولین کسی بود که تشخیص داد نور از امواج الکترومغناطیس تشکیل شده و چگونگی شکل‌گیری امواج الکترومغناطیسی امروزی را پیش‌بینی کرد. ماکسول به دلیل بیماری چند سال خانه‌نشین شد اما می‌توان گفت که او در سن ۳۰ سالگی، تقریباً بیشتر فعالیت‌هایش را کامل کرده‌بود.
جیمز کلرک ماکسول و همسرش کاترین در سال ۱۸۶۹
جیمز کلرک ماکسول و همسرش کاترین در سال ۱۸۶۹
جیمز کلارک ماکسول در سال ۱۸۷۱میلادی، کتاب خود به نام دوره الکتریسیته و مغناطیس را منتشر کرد. با انتشار این کتاب که به نوعی نوآوری در علم محسوب می‌شد، بلافاصله او به سمت استاد فیزیک دانشگاه کمبریج انگلستان انتخاب شد. او در این کتاب توانست با مجموعه چهار معادله کوتاه خود، واکنش و تاثیر متقابل میدان‏های الکتریکی و مغناطیسی را به خوبی توضیح دهد و به عنوان کاشف و بنیان‏گذار قوانین نور و الکتریسیته خود را به جهانیان معرفی نماید. ماکسول معادله‌های ساده‌ای ابداع کرد که کلیه پدیده‏‌های مختلف الکتریکی و مغناطیسی را توجیح می‌کرد.
دومین زمینه پژوهشی ماکسول، تئوری جنبشی گازها بود که در این زمینه فرمول بولتزمن-ماکسول بر همه شناخته شده است. همچنین در زمینه ترمودینامیک، فرمول ماکسول از آثار اوست که یکی از پر کاربردترین فرمول‏‌های عملی ریاضی محسوب می‌شود و همچنین کاربردهای اساسی در فیزیک دارد.
تعداد تئوریسین‌های برجسته‌ای که در دنیا شناخته شده هستند، بسیار کم می‌باشند و از ۱۰۰ نفر هم تجاوز نمی‌کنند و ماکسول هم یکی از همین نخبگان بود که نبوغ او را در حد نبوغ، نیوتون، انیشتن و جوسایا ویلارد گیبز می‌دانند. با این حال عمر جیمز کلارک ماکسول کوتاه بود و سرانجام در پنجم نوامبر ۱۸۷۹م در سن ۴۸ سالگی بدرود حیات گفت.