گوگل به تازگی فرآیند توسعه یک فناوری پیشرفته برای باز کردن قفل با چهره را آغاز کرده است که قرار است در سری پیکسل 11 و نسلهای آینده کرومبوک به کار گرفته شود. این ابتکار که در داخل شرکت با اسم رمز «پروژه توسکانا» (Project Toscana) شناخته میشود، با هدف ارائه یک سیستم احراز هویت فوق پیشرفته طراحی شده است تا تجربهای فراتر از گوشیهای اندرویدی را به دنیای لپتاپهای گوگل نیز هدیه دهد.
گزارشهای رسیده حاکی از آن است که این غول دنیای فناوری، آزمایشهای اولیه پروژه توسکانا را با مشارکت گروههای تست تجربه کاربری در مقر اصلی خود در مانتینویو کالیفرنیا کلید زده است. منابع آگاه فاش کردهاند که این فناوری همزمان روی یک گوشی پیکسل با بریدگی دوربین معمولی (Hole-punch) و همچنین دو مدل کرومبوک مجهز به دوربینهای خارجی مورد بررسی قرار گرفته است. انتظار میرود این نوآوری مورد انتظار، در سال 2026 و همزمان با معرفی خانواده پیکسل 11 به دنیای تکنولوژی معرفی شود.
مشخصات فنی پروژه توسکانا
بر اساس گفته کسی که ظاهراً این فناوری را آزمایش کرده، سیستم بدون هیچ سنسور قابل مشاهده اضافی روی گوشیهای پیکسل کار خواهد کرد. این یعنی طراحی ظاهری گوشی تغییری نخواهد کرد و همچنان شبیه به پیکسل 10 خواهد بود، اما قابلیت باز کردن قفل با چهره به طور چشمگیری بهبود مییابد.
هنوز مشخص نیست که آیا این سیستم مانند آیفونها از فناوری مادون قرمز (Infrared یا IR) استفاده میکند یا خیر. اما اگر از فناوری مادون قرمز استفاده شود، قطعات IR زیر نمایشگر مخفی خواهند شد، همانطور که شایعه شده اپل نیز قصد دارد برای آیفون 18 پرو و پرو مکس از همین روش استفاده کند.
فناوری مادون قرمز اجازه میدهد که سیستم حتی در تاریکی کامل نیز چهره کاربر را شناسایی کند. دوربین TrueDepth در آیفون با پرتاب و تجزیه و تحلیل هزاران نقطه نامرئی، یک نقشه عمقی از چهره شما ایجاد میکند و همچنین یک تصویر مادون قرمز از چهره شما ضبط میکند. به نظر میرسد گوگل نیز قصد دارد از رویکرد مشابهی استفاده کند.
عملکرد در شرایط نوری مختلف
یکی از مهمترین ویژگیهای پروژه «توسکانا»، کارکرد یکسان آن در نور کم محیطی و نور روز است. بزرگترین محدودیت سیستم فعلی باز کردن قفل با چهره مبتنی بر دوربین گوگل این است که در تاریکی یا شرایط نور کم کار نمیکند.
مهمتر از همه، آزمایشها در شرایط نوری مختلف انجام شده و بر اساس گفته منبع خبری، پروژه توسکانا به سرعت Face ID آیفون کار میکند. این یک خبر بسیار خوب برای کاربران است، زیرا نشان میدهد گوگل توانسته است چالش اصلی سیستم فعلی خود را حل کند.
تاریخچه باز کردن قفل با چهره در گوشیهای پیکسل
این اولین بار نیست که گوگل روی فناوری باز کردن قفل با چهره کار میکند. سری پیکسل 4 از ترکیبی از سنسورهای رادار و دوربینهای مادون قرمز برای تشخیص چهره سهبعدی استفاده میکرد و اگرچه به خوبی کار میکرد، گوگل یک سال بعد این فناوری را کنار گذاشت.
سختافزار پیکسل 4 در آن زمان شامل مجموعهای پیشرفته از دوربینهای مادون قرمز، روشنگر سیلآب (Flood Illuminator) و پروژکتور نقطهای (Dot Projector) بود که در کنار هم، دقت این فناوری را به شکل چشمگیری ارتقاء میدادند. با این حال، در مقام مقایسه، سیستم تشخیص چهره گوگل در آن مقطع هنوز نتوانسته بود از نظر استانداردهای امنیتی و سرعت عملکرد، به جایگاه رقیب دیرینهاش یعنی Face ID اپل دست پیدا کند.
پس از یک وقفه، قابلیت ابتدایی باز کردن قفل با چهره در سری پیکسل 7 و تنها با تکیه بر دوربین سلفی مجدداً معرفی شد؛ هرچند کارایی آن در ابتدا محدود به باز کردن قفل صفحه بود. اما با پیشرفتهای خیره کننده در حوزه یادگیری ماشین، گوگل موفق شد در نسلهای پیکسل 8، 9 و 10 نسخه ارتقاء یافتهای از این فناوری را ارائه دهد که از سطح امنیتی بسیار بالاتری برخوردار است و اکنون برای تأیید تراکنشهای Google Pay، ورود به اپلیکیشنهای بانکی و دسترسی به نرمافزارهای حساس نیز به خوبی استفاده میشود.
مقایسه با Face ID اپل
از سال 2017 که اپل با معرفی آیفون X، فناوری فیس آیدی (Face ID) را به دنیای موبایل آورد، دنیای اندروید همچنان در جستجوی راهکاری است که بتواند با امنیت و دقت این سیستم رقابت کند. فیس آیدی بر پایه یک حسگر پیشرفته عمل میکند که از دو بخش کلیدی تشکیل شده است: نخست، یک ماژول پروژکتور نقطهای لیزری (VCSEL) که بیش از 30,000 نقطه مادون قرمز را برای نقشهبرداری دقیق روی صورت کاربر میتاباند و دوم، یک دوربین مادون قرمز که وظیفه خواندن و تحلیل این الگوی سهبعدی را بر عهده دارد.
با گذشت بیش از هشت سال، سیستم تشخیص چهره اپل همچنان به عنوان استانداردی طلایی و بیرقیب در صنعت گوشیهای هوشمند شناخته میشود. با این حال، ظاهراً گوگل با قدرت روی پروژه توسکانا کار میکند تا یک جایگزین واقعی و تراز اول برای گوشیهای پیکسل و کرومبوکها خلق کند؛ سیستمی که هدف نهایی آن، دستیابی به همان سطح از سرعت و قابلیت اطمینانی است که کاربران در Face ID تجربه میکنند.
استفاده از تراشه تنسور G6
تحقق این فناوری از طریق نسل ششم تراشه تنسور یعنی Tensor G6 میسر خواهد شد؛ چرا که طبق گزارشهای منتشر شده، این چیپست به یک «پردازنده سیگنال تصویر» (ISP) پیشرفته مجهز شده است که توانایی پشتیبانی از سیستمهای دوربین مادون قرمز زیر نمایشگر را دارد. این نوآوری میتواند همان ارتقاء بزرگ و مورد انتظاری باشد که کاربران سالهاست در محصولات گوگل به دنبال آن هستند.
بر اساس مستندات فنی، پردازنده سیگنال تصویر در تراشه Tensor G6 به گونهای بهینهسازی شده است که به طور کامل از دوربینهای مادون قرمز پنهان در زیر صفحه نمایش پشتیبانی کند. به لطف طراحی یک معماری ورودی جدید و سبک که منحصراً برای این هدف توسعه یافته، این تراشه امکان مدیریت بسیار دقیقتر و کممصرفتر چنین سیستمهای پیچیدهای را فراهم میآورد تا بدون قربانی کردن شارژدهی باتری، بالاترین سطح امنیت برقرار شود.
کاربرد در کرومبوکها
یکی از ابعاد کلیدی و هیجانانگیز پروژه «توسکانا»، گسترش دامنه فعالیت آن به دنیای کرومبوکها است که میتواند تحولی بزرگ در این پلتفرم ایجاد کند. در حالی که امروزه اکثر لپتاپها همچنان برای احراز هویت به رمزهای عبور سنتی یا حسگرهای اثر انگشت معمولی وابستهاند، ادغام پروژه توسکانا با سیستم عامل کروم او اس (ChromeOS)، تجربه ورود به حسابهای کاربری را در کل اکوسیستم نرمافزاری گوگل به شکل قابل توجهی تسهیل و یکپارچه خواهد کرد.
این فناوری در محیطهای آموزشی و سازمانی که استفاده از دستگاههای مشترک رایج است، مزایای بیشماری خواهد داشت. بهرهگیری از یک سیستم تشخیص چهره قابل اعتماد نه تنها سرعت آماده به کار شدن دستگاه را افزایش میدهد، بلکه با سادهسازی روند ورود، از بار کاری بخش پشتیبانی فنی برای بازیابی رمزهای عبور فراموش شده نیز میکاهد و بهرهوری کلی را در این مجموعهها ارتقاء میدهد.
چالشهای فنی و راهحلهای احتمالی
هنوز به طور دقیق مشخص نیست که آیا پروژه توسکانا در نسخه نهایی خود به صورت کاملاً پنهان در زیر صفحه نمایش عرضه خواهد شد، یا اینکه گوگل تصمیم میگیرد جاهطلبیهای خود در این زمینه را موقتاً کنار گذاشته و به استفاده از همان بریدگیهای سنتی بالای نمایشگر بسنده کند.
با تحلیل جزئیات فنی منتشر شده، به نظر میرسد گوگل در پروژه توسکانا قصد دارد از حسگرهای دوربین ترکیبی بهره ببرد که توانایی ثبت همزمان نور مرئی و طول موجهای مادون قرمز نزدیک (NIR) را دارند. علاوه بر این، انتظار میرود این سیستم پیچیده با فناوری «زمان پرواز» (Time-of-Flight) و الگوریتمهای محاسباتی «سنجش زنده بودن» (Liveness Checks) ادغام شود تا امنیت و دقت آن در بالاترین سطح ممکن تضمین گردد.
مزایای سیستم جدید برای کاربران
برخلاف آیفونها، گوشیهای پیکسل همچنان از حسگر اثر انگشت در کنار سایر قابلیتها بهره میبرند؛ از همین رو، وجود یک سیستم جایگزین باکیفیت برای بازگشایی قفل که بتواند مستقل از شرایط نوری محیط به درستی عمل کند، مزیتی بسیار ارزشمند خواهد بود. امروزه فناوریهای بیومتریک قلب تپنده امنیت در گوشیهای هوشمند هستند و گوگل پیکسل از معدود برندهایی است که توانسته میان امنیت حسگر اثر انگشت و سرعت باز کردن قفل با چهره، تعادلی هوشمندانه و دقیق برقرار کند.
به نظر میرسد هدف نهایی گوگل، خلق یک سیستم امنیتی است که در عین حفظ بالاترین سطوح حفاظتی، برای کاربر «نامرئی» و بدون دردسر به نظر برسد. اتخاذ چنین رویکردی میتواند تجربه کاربری را به طور چشمگیری ارتقاء داده و تعامل روزانه با دستگاه را سریعتر و لذتبخشتر از گذشته کند.
زمان عرضه احتمالی
با در نظر گرفتن گزارشهای پیشین و عبور گوگل از مراحل آزمایشی نسخههای اولیه پروژه «توسکانا»، بسیار محتمل است که این فناوری نوین تشخیص چهره، همزمان با رونمایی از سری پیکسل 11 در ماه اوت (مرداد 1405) معرفی شود. هرچند تخمین زمان دقیق راهیابی این قابلیت به دنیای کرومبوکها کمی دشوارتر است، اما پیشبینی عرضه آن در سال 2026، گزینهای واقعبینانه و محتمل بهنظر میرسد.
جمعبندی نهایی
گوگل با جدیت تمام در حال پیشبرد پروژه توسکانا است تا استاندارد تشخیص چهره در اندروید و سیستم عامل کروم را به سطح کیفی و امنیتی Face ID اپل برساند. هدف بنیادین این ابتکار، مرتفع ساختن بزرگترین نقطه ضعف سیستم فعلی پیکسل، یعنی وابستگی شدید آن به شرایط نوری محیط است. طبق گزارشهای منتشر شده از سوی Android Authority، گوگل در حال توسعه یک زیرساخت سختافزاری پیچیده است تا این اطمینان را حاصل کند که تشخیص چهره در یک اتاق تاریک، دقیقاً با همان کیفیت و سرعتی عمل میکند که در زیر نور مستقیم خورشید شاهد آن هستیم.
با تحقق این جهش تکنولوژیک، گوگل سرانجام میتواند یکی از چالشهای دیرینه گوشیهای پیکسل را حل کرده و وارد رقابتی تنگاتنگ با آیفون شود. بدین ترتیب، کاربران پیکسل 11 میتوانند در انتظار تجربهای ایمن، پرسرعت و قابل اتکا از بازگشایی قفل با چهره باشند؛ سیستمی که فارغ از محدودیتهای محیطی، عملکردی بینقص را به نمایش خواهد گذاشت.
