آیا زمانی را که شرکت فیسبوک در سال 2021 نام تجاری خود را به «متا» (Meta) تغییر داد، به خاطر دارید؟ این حرکت جسورانه بیش از هر چیزی به باور عمیق مدیران این شرکت به آینده فناوری واقعیت مجازی یا همان VR گره خورده بود. به عنوان بخشی از این چشمانداز بزرگ، متا پلتفرمی به نام «هورایزن ورلدز» (Horizon Worlds) را معرفی کرد و آن را به عنوان روش اصلی ارتباطات مردم در آینده ترسیم نمود. اما اکنون که در این نقطه از زمان ایستادهایم، به نظر میرسد که تب و تاب اولیه واقعیت مجازی فروکش کرده یا دستکم آن هیجان طوفانی اولیه به پایان رسیده است. حالا متا به دنبال مسیری تازه است: توسعه متاورس روی موبایل.
در ادامه بر اساس جدیدترین اطلاعات منتشر شده، به بررسی این تغییر استراتژی مهم میپردازیم و میبینیم که چگونه متا قصد دارد بازی را در زمین گوشیهای هوشمند ادامه دهد.
چرخش استراتژیک به سمت موبایل
بر اساس مصاحبهای که اخیراً با سامانتا رایان (Samantha Ryan)، معاون بخش محتوا در واحد «ریلیتی لبز» (Reality Labs) شرکت متا انجام شده است، اولویت اول این شرکت اکنون تغییر کرده است. استراتژی جدید که میتوان آن را «اول موبایل» (Mobile-first) نامید، اکنون در خط مقدم برنامههای این غول فناوری قرار دارد. طبق گفتههای رایان، پلتفرم هورایزن ورلدز در حال تغییر مسیر است تا به محصولی تبدیل شود که «تقریباً به طور انحصاری روی موبایل» متمرکز است.
این تغییر رویکرد نشان دهنده درک واقعبینانه متا از بازار است. دسترسی به هدستهای گران قیمت واقعیت مجازی برای همه ممکن نیست، اما تقریباً همه یک گوشی هوشمند در جیب دارند. بنابراین، متاورس روی موبایل میتواند کلید ورود میلیونها کاربر جدید به دنیای مجازی متا باشد.
جدایی سختافزار از نرمافزار؛ سرنوشت کوئست و هورایزن
به عنوان بخشی از این تغییرات بنیادین، متا تصمیم گرفته است تا هورایزن ورلدز و پلتفرم واقعیت مجازی «کوئست» (Quest) را به دو محصول جداگانه تفکیک کند.
در سمت هدستهای واقعیت مجازی کوئست، تمرکز اصلی از این پس بیشتر بر روی توسعهدهندگان شخص ثالث و محتوای تولید شده توسط آنها خواهد بود، نه دنیاهای اختصاصی خود متا. در واقع، این جداسازی به قدری جدی است که مقاصد و دنیاهای انفرادی هورایزن ورلدز از فروشگاه واقعیت مجازی (VR Store) حذف شدهاند و حتی بخش «Worlds» از صفحه اصلی هدستهای کوئست ناپدید شده است. این یعنی متا دیگر اصراری ندارد که کاربران هدستهایش حتماً وارد دنیای هورایزن شوند!
تمرکز تمامعیار بر هورایزن موبایلی
در سمت دیگر ماجرا، یعنی پلتفرم هورایزن، تمرکز تقریباً به طور کامل به سمت موبایل معطوف شده است. به نظر میرسد این استراتژی متاورس روی موبایل نتایج مثبتی هم داشته است. ظاهراً در سال 2025، تعداد دنیاهای ساخته شده که فقط مختص موبایل هستند، از عدد صفر به 2000 رسیده است! مهمتر از آن، تعداد کاربران ماهانه این پلتفرم بیش از 4 برابر افزایش یافته است که نشان دهنده پتانسیل بسیار بالای پلتفرمهای موبایلی است.
برای حمایت از این تغییر بزرگ، متا در حال معرفی و گسترش دسترسی به ابزارهای جدید و قدرتمند است:
- متا هورایزن استودیو (Meta Horizon Studio): ابزاری برای ساخت دنیاهای پیچیدهتر.
- متا هورایزن انجین (Meta Horizon Engine): موتور قدرتمندی که به سازندگان اجازه میدهد دنیاهای موبایلی جذابتر و باکیفیتتری خلق کنند.
البته که در کنار این ابزارهای ساختوساز، ابزارهای جدیدی برای کسب درآمد نیز در نظر گرفته شده است. این ابزارها شامل بستههای ویژه (Featured bundles) و «سیزن پس» (Season passes) میشوند که به سازندگان محتوا اجازه میدهند از خلاقیت خود در بستر متاورس روی موبایل درآمد کسب کنند. این همان مدلی است که در بسیاری از بازیهای موفق امروزی دیده میشود.
رقابت با غولها و تعدیل نیرو
سوالی که اکنون مطرح میشود این است: آیا متا با تکیه بر متاورس روی موبایل میتواند با غولهای قدرتمند این حوزه مانند «روبلاکس» (Roblox) و «فورتنایت» (Fortnite) رقابت کند؟ این دو پلتفرم سالهاست که بر بازار بازیهای آنلاین و دنیاهای مجازی تسلط دارند و مخاطبان نوجوان بسیاری را جذب کردهاند. تنها زمان مشخص خواهد کرد که آیا متا میتواند سهمی از این بازار بزرگ را از آن خود کند یا خیر.
اما در هر صورت، این تغییر ساختار و بازنگری در استراتژیها، حتی اگر منطقی و هوشمندانه به نظر برسد، تماماً خبرهای خوب به همراه نداشته است. اخیراً بخش ریلیتی لبز شرکت متا (که مسئولیت پروژههای واقعیت مجازی و افزوده را بر عهده دارد)، حدود 10 درصد از نیروی کار خود را تعدیل کرده است. این موضوع نشان میدهد که گذار از رویای تماماً واقعیت مجازی به واقعیت بازار موبایل، هزینههایی هم برای این شرکت در پی داشته است.
جمعبندی
حرکت متا به سمت متاورس روی موبایل یک عقبنشینی از واقعیت مجازی نیست، بلکه تلاشی برای بقا و گسترش در بازاری است که رقبای قدرتمندی دارد. با جدا کردن مسیر هدستهای کوئست از پلتفرم هورایزن ورلدز و ارائه ابزارهای پیشرفته برای موبایل، متا امیدوار است که بتواند همان موفقیتی را که فیسبوک و اینستاگرام تجربه کردند، در دنیای متاورس نیز تکرار کند؛ اما این بار از طریق صفحه نمایش گوشیهای هوشمند کاربران.
