نسل دههشصتیها و هفتادیها، بههمراه بخشی از متولدین دهه هشتاد، احتمالاً خاطرات خوشی از نخستین تجربههای بازی خود با کنسولهایی مانند «گیمبوی ادونس» (Game Boy Advance) دارند. این کنسول دستی که در سال 2001 عرضه شد، برای افرادی که میخواستند در هر مکان و زمانی به بازیهای ویدیویی دسترسی داشته باشند، وسیلهای کاربردی و ضروری به شمار میرفت. گیمبوی ادونس به کاربران اجازه میداد بدون نیاز به یک کنسول خانگی، بازیهای مورد علاقه خود را همراه داشته باشند و در موقعیتهای مختلف از آنها لذت ببرند.
این کنسول در کنار چندین گجت قدیمی دیگر، در سالهای اخیر دوباره مورد توجه قرار گرفته است. سرویس نینتندو سوییچ آنلاین، شبیهسازهای متفرقه و دستگاههایی که امکان اجرای کارتریجهای گیمبوی ادونس را دارند، از جمله عواملی هستند که به بازگشت توجه کاربران به این کنسول قدیمی کمک کردهاند. بسیاری از گیمرها هنوز هم خاطرات جذابی از تجربه بازیهایی مانند «افسانه زلدا: مینیکپ» (The Legend of Zelda: The Minish Cap) و «متروید فیوژن» (Metroid Fusion) دارند؛ بازیهایی که نام آنها با خاطرات دوران کودکی و نوجوانی بسیاری از علاقهمندان به بازیهای ویدیویی گره خورده است.
با وجود محبوبیت گیمبوی ادونس و بازیهای شناختهشده آن، احتمالاً افراد کمتری نام یکی از رقبای این کنسول را به خاطر میآورند. حتی ممکن است برخی از گیمرها تنها نام آن را به طور مبهم شنیده باشند و هیچ وقت فرصت تجربهاش را پیدا نکرده باشند. این دستگاه محصول شرکتی بود که در نگاه اول ارتباط چندانی با ساخت کنسولهای بازی نداشت: شرکت مخابراتی نوکیا. نام این محصول «نوکیا انگیج» (Nokia N-Gage) بود؛ دستگاهی متفاوت که قرار بود تلفن همراه و کنسول بازی را در قالب یک محصول واحد ترکیب کرده و در اختیار کاربران قرار دهد.
نوکیا N-Gage ترکیبی از یک تلفن همراه و یک کنسول بازی دستی بود. ایده اصلی نوکیا این بود که با ادغام قابلیتهای ارتباطی تلفن همراه و امکانات یک کنسول قابلحمل، محصولی جذابتر از رقبای خود تولید کند. این دستگاه علاوه بر اجرای بازی، قابلیتهایی مانند برقراری تماس تلفنی، ارسال پیامک، اتصال بلوتوث و پخش موسیقی با فرمت MP3 را در اختیار کاربران قرار میداد. به این ترتیب، نوکیا قصد داشت با ارائه مجموعهای از امکانات مختلف در یک دستگاه، از رقبایی مانند گیمبوی ادونس و PSP پیشی بگیرد.
با این حال، ایده متفاوت نوکیا آنطور که انتظار میرفت نتیجه نداد. برخی معتقدند طراحی ظاهری نامتعارف این دستگاه، یکی از مهمترین دلایلی بود که باعث شد انگیج به محصولی بحثبرانگیز تبدیل شود. ظاهر آن از نظر بعضی کاربران به تاکو شباهت داشت و همین مسئله به یکی از ویژگیهای بهیادماندنی و البته منفی آن تبدیل شد. علاوه بر این، نحوه تعویض بازی در مدل اولیه نیز چندان راحت نبود و کاربران برای تغییر بازی باید بخشهایی از دستگاه را باز میکردند. چنین طراحیای برای محصولی که قرار بود یک کنسول دستی کاربردی باشد، انتخاب مناسبی به نظر نمیرسید.
برخی از کاربران نیز در شبکههای اجتماعی هنگام صحبت درباره نوکیا N-Gage به همین مشکلات اشاره کردهاند. از نگاه آنها، این دستگاه نه توانست به عنوان یک تلفن همراه تجربه مناسبی ارائه دهد و نه در نقش یک کنسول بازی دستی عملکرد موفقی داشت. در واقع، تلاش برای ترکیب دو وسیله متفاوت در یک محصول، به جای ایجاد یک تجربه کامل و رضایتبخش، باعث شد نقاط ضعف هر دو بخش بیشتر به چشم بیاید.
یکی از کاربران در توصیف تجربه خود از این دستگاه میگوید:
این دستگاه بدترین ویژگیهای هر دو بخش را داشت! به عنوان تلفن همراه مناسب نبود، چون برای شمارهگیری باید آن را به یک طرف میگرفتید و برای صحبت کردن به طرف دیگر. به عنوان کنسول دستی هم کاربردی نبود، چون برای عوض کردن بازی باید دستگاه را از هم باز میکردید.
این دیدگاه به خوبی نشان میدهد که چرا نوکیا N-Gage نتوانست به جایگاهی مشابه گیمبوی ادونس دست پیدا کند. در حالی که گیمبوی ادونس به عنوان یک کنسول بازی دستی شناخته میشد و کاربران میتوانستند از آن برای تجربه بازیهای مختلف استفاده کنند، انگیج در تلاش بود چند کاربرد متفاوت را در یک محصول جمع کند. اما این ترکیب لزوماً به معنای ارائه تجربه بهتر نبود. در نهایت، گیمبوی ادونس به کنسولی محبوب تبدیل شد که بسیاری از کاربران با علاقه از آن استفاده میکردند، در حالی که نوکیا N-Gage به تدریج جایگاه خود را از دست داد و در کنار دیگر گجتهای فناوری دهه 2000 که امروزه کمتر کسی آنها را به خاطر میآورد، به بخشی از تاریخ تبدیل شد.
نوکیا N-Gage؛ شکست فراموششدهای در تاریخ نوکیا
در تاریخچه تلفنهای همراه نوکیا، انگیج جایگاه متفاوتی دارد. این محصول که قرار بود توجه علاقهمندان به تلفنهای همراه و گیمرها را به طور همزمان جلب کند، در نهایت با انتظارات شرکت فاصله زیادی داشت و به یکی از تجربههای ناموفق نوکیا در زمینه تولید محصولات متفاوت تبدیل شد.
شاید برای خود نوکیا بهتر بود این محصول هرچه زودتر به فراموشی سپرده شود؛ زیرا انگیج نه تنها نتوانست به رقیبی جدی برای کنسولهای دستی محبوب تبدیل شود، بلکه طراحی و امکانات آن نیز باعث شد کاربران انتقادهای زیادی به این دستگاه داشته باشند. در واقع، نوکیا با عرضه انگیج قصد داشت نشان دهد که یک تلفن همراه میتواند فراتر از برقراری تماس و ارسال پیامک عمل کند و به وسیلهای برای سرگرمی و اجرای بازیهای ویدیویی نیز تبدیل شود. اما این هدف در عمل به موفقیت مورد انتظار نرسید.
اولین مدل نوکیا N-Gage در سال 2003 وارد بازار شد. پس از عرضه مدل اولیه، شرکت نوکیا در سال بعد نسخه جدیدی از این دستگاه را با نام «انگیج کیودی» (N-Gage QD) معرفی و عرضه کرد. این مدل قرار بود برخی از مشکلات و نقصهای طراحی نسخه قبلی را برطرف کند و تجربه بهتری در اختیار کاربران قرار دهد. با این حال، عرضه نسخه جدید نیز نتوانست شرایط را به شکل قابلتوجهی تغییر دهد. انگیج همچنان با مشکل استقبال محدود کاربران مواجه بود و در نهایت تولید آن در سال 2005 متوقف شد.
برای درک بهتر عمر کوتاه این محصول، میتوان آن را با گیمبوی ادونس مقایسه کرد. گیمبوی ادونس در مجموع عمری 9 ساله داشت و تولید آن تا سال 2010 ادامه پیدا کرد. این تفاوت نشان میدهد که دو کنسول با وجود حضور در یک بازار و تلاش برای جلب توجه علاقهمندان به بازیهای قابلحمل، سرنوشت کاملاً متفاوتی داشتند. گیمبوی ادونس توانست برای مدت طولانیتری در بازار حضور داشته باشد، اما نوکیا N-Gage تنها دو سال پس از عرضه اولیه از چرخه تولید خارج شد.
یکی دیگر از مشکلات مهم نوکیا N-Gage، میزان فروش پایین آن در مقایسه با پیشبینیهای اولیه بود. تعداد دستگاههای فروختهشده در طول عمر کوتاه این محصول، فاصله زیادی با انتظارات نوکیا داشت. در حالی که پیشبینی میشد این شرکت بتواند 6 میلیون دستگاه از انگیج را به فروش برساند، میزان فروش نهایی تنها به 3 میلیون دستگاه رسید. این اختلاف نشان میداد که محصول جدید نوکیا نتوانسته به اندازهای که شرکت انتظار داشت، نظر خریداران را جلب کند.
البته فروش پایین انگیج را نمیتوان تنها به طراحی ظاهری آن نسبت داد. یکی دیگر از مشکلات مهم این دستگاه، کمبود بازیهای اختصاصی و جذاب بود؛ بازیهایی که بتوانند کاربران را به خرید این کنسول ترغیب کنند. برای موفقیت یک کنسول بازی، صرفاً داشتن سختافزار متفاوت یا ارائه قابلیتهای جدید کافی نیست. کاربران باید دلیلی قانع کننده برای انتخاب آن داشته باشند و بازیهای جذاب و اختصاصی میتوانند چنین انگیزهای را ایجاد کنند. انگیج در این زمینه با محدودیت مواجه بود و نتوانست مجموعهای از بازیهای قدرتمند و بهاندازه کافی متقاعد کننده در اختیار مخاطبان قرار دهد.
در نتیجه، بسیاری از گیمرها ترجیح میدادند به جای اینکه برای خرید دستگاهی جدید و نسبتاً ناشناخته ریسک کنند، از کنسولها و برندهایی استفاده کنند که از قبل با آنها آشنایی داشتند. نوکیا N-Gage با وجود برخورداری از ایدهای متفاوت، از نظر اعتبار و شهرت در موقعیت مشابهی با رقبای شناختهشده خود قرار نداشت. همچنین، بازیهای آن نیز برای بسیاری از کاربران دلیل کافی برای کنار گذاشتن دستگاههای قبلی و انتخاب محصول جدید نوکیا فراهم نمیکردند.
شکست نوکیا N-Gage نشان داد که داشتن یک ایده متفاوت، به تنهایی برای موفقیت در بازار کنسولهای بازی کافی نیست. این دستگاه با تکیه بر مفهوم اولیه خود وارد بازار شد، اما نتوانست مزیتی ایجاد کند که کاربران را به انتخاب آن در برابر رقبای شناختهشده ترغیب کند. در نتیجه، انگیج خیلی زود از بازار کنار رفت و به یکی از محصولات فراموششده تاریخ فناوری و بازیهای ویدیویی تبدیل شد؛ محصولی که با وجود ایده متفاوتش، نتوانست جایگاهی مشابه گیمبوی ادونس به دست بیاورد.







اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد