گوگل در حال بررسی راههای جدیدی است تا به وبسایتها و ناشران اجازه دهد از نمایش محتوای خود در خلاصه هوش مصنوعی گوگل (AI Overviews) انصراف دهند. این اقدام پس از آن صورت میگیرد که دولت بریتانیا با ابراز نگرانی در مورد کاهش بازدید وبسایتهای خبری و استفاده منصفانه از محتوای آنها، از گوگل خواست تا کنترل بیشتری در اختیار تولیدکنندگان محتوا قرار دهد. این ویژگی جدید که پاسخهای سریع و خلاصه شده را در بالای نتایج جستجو نمایش میدهد، چالشهای جدیدی برای ناشرانی ایجاد کرده است که برای کسب درآمد به بازدید مستقیم کاربران متکی هستند.
فشار نهادهای نظارتی بریتانیا بر گوگل
سازمان رقابت و بازارهای بریتانیا (CMA) که نهاد اصلی نظارت بر رقابت در این کشور است، یک مشاوره رسمی را در مورد نحوه مدیریت محتوا توسط گوگل در ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی خود آغاز کرده است. این سازمان تأکید دارد که گوگل باید به وبسایتها اجازه دهد تا از جمعآوری محتوایشان برای تولید خلاصههای هوش مصنوعی یا آموزش مدلهای زبانی مانند جمینای (Gemini) انصراف دهند.
این نگرانی از آنجا ناشی میشود که گوگل بیش از 90 درصد از بازار جستجوی بریتانیا را در اختیار دارد. سازمان CMA هشدار داده است که این سلطه میتواند به رقابت در بازار آسیب بزند و سازمانهای خبری را که بقایشان به دیده شدن در نتایج جستجو وابسته است، با خطر جدی مواجه کند.
در پاسخ به این فشارها، گوگل روز پنجشنبه در یک پست وبلاگ تأیید کرد که در حال کار بر روی بهروزرسانیهایی است که این امکان را برای وبسایتها فراهم میکند. هدف گوگل ایجاد تعادل میان حفظ کارایی و مفید بودن موتور جستجوی خود و ارائه ابزارهای لازم به ناشران برای مدیریت نحوه نمایش محتوایشان است.
خلاصه هوش مصنوعی گوگل چیست و چرا نگران کننده است؟
ویژگی خلاصه هوش مصنوعی گوگل که در اواسط سال 2024 به صورت گسترده معرفی شد، از هوش مصنوعی مولد برای ارائه پاسخهای سریع و مستقیم در بالای صفحه نتایج استفاده میکند. هوش مصنوعی مولد نوعی از هوش مصنوعی است که میتواند بر اساس دادههایی که با آنها آموزش دیده است، محتوای جدیدی مانند متن، تصویر یا کد تولید کند. این ویژگی به جای نمایش لیستی از لینکها، یک پاسخ جامع و آماده را به کاربر نمایش میدهد که اغلب اطلاعات مورد نیاز او را بدون نیاز به کلیک روی هیچ لینکی تأمین میکند.
این موضوع باعث کاهش شدید ترافیک ورودی به وبسایتها شده است، زیرا کاربران دیگر دلیلی برای مراجعه به منبع اصلی اطلاعات ندارند. این مسئله به ویژه برای وبسایتهای خبری، وبلاگها و کسبوکارهایی که از طریق تبلیغات یا فروش محصول درآمدزایی میکنند، یک تهدید بزرگ محسوب میشود.
راهکارهای فنی موجود و چالشهای پیش رو
گوگل پیش از این نیز ابزارهایی را برای کنترل دسترسی رباتهای جستجوگر ارائه کرده بود. مهمترین آنها فایل robots.txt است. این یک فایل متنی ساده است که در مسیر اصلی (ریشه) یک وبسایت قرار میگیرد و به رباتهای خزنده مانند Googlebot میگوید که کدام صفحات یا بخشهای سایت را نباید بررسی و ایندکس کنند. با این حال، استفاده از این فایل برای جلوگیری از نمایش در خلاصه هوش مصنوعی گوگل به معنای حذف کامل آن صفحه از نتایج جستجوی معمولی نیز هست که برای هیچ ناشری مطلوب نیست.
ابزار دیگری که گوگل به آن اشاره کرده، Google-Extended است. این یک توکن کنترل ویژه است که به مدیران وبسایتها اجازه میدهد بدون تأثیر بر روی حضور سایت در نتایج جستجو، از استفاده محتوای خود برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی گوگل مانند جمینای جلوگیری کنند. اما این ابزار نیز به طور خاص برای کنترل نمایش محتوا در خلاصههای هوش مصنوعی طراحی نشده است.
گوگل پذیرفته است که این ابزارها کافی نیستند و نیاز به راهکارهای جدیدی وجود دارد. با این حال، این شرکت تأکید کرده که هرگونه کنترل جدید برای انصراف باید به شکلی طراحی شود که مقیاسپذیر باشد و تجربه کاربری یکپارچه و ساده را برهم نزند.
آینده خلاصه هوش مصنوعی گوگل و تعامل با ناشران
سازمان CMA اعلام کرده است که فرآیند بررسی و مشاوره در این خصوص یک سال به طول خواهد انجامید. در این مدت، گوگل فرصت دارد تا با همکاری ناشران و نهادهای نظارتی، راهکاری را بیابد که هم برای کاربران مفید باشد و هم منافع تولیدکنندگان محتوا را تأمین کند.
این چالش تنها به گوگل محدود نمیشود و تمام شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی با آن روبرو هستند. یافتن مدلی پایدار که در آن هم نوآوریهای فناورانه به رشد خود ادامه دهند و هم اکوسیستم تولید محتوا زنده بماند، بزرگترین آزمون پیش روی غولهای فناوری در سالهای آینده خواهد بود. در نهایت، موفقیت خلاصه هوش مصنوعی گوگل به توانایی این شرکت در جلب رضایت هر دو گروه کاربران و ناشران بستگی خواهد داشت.
