سایت های ایرانی با چه CMS ساخته می‌شوند؟ بررسی سهم وردپرس در وب فارسی

بخش بزرگی از سایت های ایرانی روی وردپرس ساخته شده اند و این وضعیت اتفاقی نیست. سهم وردپرس در سایت های ایرانی نتیجه ترکیب هزینه مناسب، دسترسی آسان، تنوع قالب و افزونه و وجود منابع آموزشی فارسی است. کسب و کارها، فروشگاه ها و رسانه ها به راهکاری نیاز دارند که سریع راه اندازی شود و وردپرس با ساختار متن باز و جامعه کاربری گسترده همین را فراهم کرده است. در ادامه با تکیه بر داده های موجود بررسی می کنیم سایت های ایرانی با چه CMS ساخته می شوند و چه عواملی وردپرس را در وب فارسی گسترش داده است.

وردپرس در وب فارسی؛ تصویر کلی

وقتی درباره محبوب ترین سیستم مدیریت محتوا در ایران صحبت می شود، وردپرس معمولا نخستین نامی است که به ذهن می رسد و داده های موجود هم همین را تایید می کنند. بر پایه گزارش سالانه وردپرس ایران که در سال ۱۴۰۴ منتشر شد، از مجموع حدود یک میلیون و ۶۸۵ هزار وب سایت با هویت ایرانی، نزدیک به ۸۳۹ هزار سایت روی وردپرس اجرا می شود؛ یعنی چیزی حدود ۵۰ درصد. در حوزه تجارت الکترونیک نیز از حدود ۲۸۹ هزار فروشگاه اینترنتی فعال کشور، نزدیک به ۱۱۴ هزار مورد بر پایه ووکامرس ساخته شده اند.

این نسبت از میانگین جهانی هم بالاتر است؛ در مقیاس جهانی وردپرس روی حدود ۴۱.۲ درصد کل وب سایت ها اجرا می شود و نزدیک ترین رقیب آن سهمی حدود ۵ درصد دارد. با این حال آمار وردپرس در ایران به صورت رسمی و یکپارچه منتشر نمی شود و ابزارهای سنجش روش های متفاوتی دارند، بنابراین این اعداد تصویری تقریبی از بازار هستند نه رقمی قطعی.

نشانه های بازار هم همین تصویر را کامل می کند: انبوه شرکت های طراحی سایت، توسعه دهنده های مستقل، دوره های آموزشی و سرویس های هاست مخصوص وردپرس. در مقایسه وردپرس و جوملا نیز جوملا دومین سیستم مدیریت محتوای پرکاربرد ایران است، اما فاصله اش با وردپرس بیشتر شده است.

چرا وردپرس در ایران این قدر فراگیر شد؟

هزینه پایین راه اندازی

یکی از مهم ترین دلایل گسترش وردپرس، هزینه نسبتا پایین شروع کار است. برای راه اندازی یک سایت ساده معمولا تهیه دامنه، هاست، قالب و چند افزونه کافی است و این مسیر در بسیاری از پروژه ها از طراحی یک سامانه کاملا اختصاصی ارزان تر تمام می شود. کسب و کارهای کوچک می توانند با امکانات محدود شروع کنند و پس از رشد قابلیت تازه اضافه کنند. به همین دلیل در انتخاب بهترین سیستم مدیریت محتوا برای سایت فارسی، بودجه اولیه نقش مهمی دارد.

نبود نیاز به دانش برنامه نویسی

وردپرس به کاربران اجازه می دهد بدون تسلط بر PHP یا دیگر زبان های برنامه نویسی، صفحه بسازند، محتوا منتشر کنند و بخش های اصلی سایت را مدیریت کنند. پنل مدیریت ساده، ویرایشگرهای دیداری و افزونه های آماده باعث شده اند بسیاری از صاحبان سایت کارهای روزمره را خودشان انجام دهند. البته برای توسعه حرفه ای، امنیت، بهینه سازی سرعت یا تغییرات خاص همچنان حضور یک توسعه دهنده لازم است، اما شروع کار برای مخاطب عمومی ساده تر از بسیاری از روش های سنتی است.

جامعه کاربری و منابع آموزشی فارسی

وجود جامعه کاربری بزرگ، پاسخ بسیاری از پرسش ها را در دسترس قرار داده است. آموزش های فارسی درباره نصب، سئو، ووکامرس، طراحی صفحه و رفع خطا به کاربران کمک می کند بدون وابستگی کامل به متخصص پیش بروند و دسترسی به تجربه دیگران باعث می شود خطاهای رایج سریع تر حل شوند. همین شبکه حمایتی یکی از پاسخ های اصلی به این پرسش است که چرا وردپرس محبوب است و چرا بسیاری میان سایت ساز ایرانی یا وردپرس، گزینه دوم را جدی تر بررسی می کنند.

اکوسیستم فارسی وردپرس چگونه شکل گرفت؟

رشد اکوسیستم وردپرس فارسی فقط نتیجه محبوبیت جهانی این نرم افزار نبود. کاربران ایرانی با محدودیت پرداخت بین المللی، دشواری دسترسی به مارکت های جهانی و نبود پشتیبانی فارسی روبرو بودند. بسیاری از قالب ها و افزونه های خارجی هم برای زبان راست چین آماده نبودند.

این شرایط به تدریج بازاری داخلی برای ترجمه، راست چین کردن، آموزش و پشتیبانی محصولات سازگار با نیاز کاربران فارسی زبان ایجاد کرد. این بازار به فروش فایل محدود نماند و خدماتی مانند نصب، رفع ناسازگاری، به روزرسانی و پاسخ گویی فنی را نیز دربر گرفت.

بخشی از این مجموعه ها از اوایل دهه نود شمسی فعالیت خود را آغاز کردند و امروز حلقه شناخته شده ای از این بازار جانبی به شمار می روند. عرضه قالب و افزونه فارسی سازی شده در چنین بازاری پاسخی به نیاز کاربرانی بود که علاوه بر ترجمه، به سازگاری راست چین، مستندات فارسی و راهنمای استفاده نیاز داشتند.

این اکوسیستم راه اندازی سایت فارسی را ساده تر کرد، اما مسئولیت انتخاب منبع معتبر برای تهیه افزونه های وردپرس فارسی و دریافت به روزرسانی منظم را هم افزایش داد.

وردپرس همیشه انتخاب درستی نیست

محبوبیت بالا به این معنا نیست که وردپرس برای هر پروژه ای مناسب است. برخی سامانه ها معماری خاصی دارند و باید از ابتدا بر اساس جریان داده و سطح دسترسی طراحی شوند؛ در چنین پروژه هایی افزودن چند افزونه آماده فقط نگهداری را دشوارتر می کند.

سرویس هایی که به مقیاس پذیری بسیار بالا یا پاسخ دهی لحظه ای نیاز دارند نیز با معماری اختصاصی نتیجه بهتری می گیرند؛ سامانه های مالی حساس و پلتفرم هایی با میلیون ها رویداد روزانه به زیرساخت توزیع شده و کنترل کامل بر نرم افزار نیاز دارند. اپلیکیشن های کاملا سفارشی هم اگر هسته اصلی شان اجرای فرآیندهای ویژه باشد و نه انتشار محتوا، با منطق یک سیستم مدیریت محتوا هماهنگ نیستند.

همین تردید در حوزه فروشگاه های اینترنتی هم مطرح می شود و بررسی این که وردپرس بهتر است یا سایت اختصاصی، نشان می دهد پاسخ بیشتر به حجم سفارش، تیم فنی و برنامه رشد بستگی دارد تا به خود پلتفرم. بنابراین پاسخ به پرسش سایت های ایرانی با چه CMS ساخته می شوند، نباید به این نتیجه برسد که همه سایت ها باید وردپرسی باشند.

نتیجه گیری

وردپرس به دلیل هزینه شروع مناسب، مدیریت ساده، تنوع افزونه و قالب و پشتیبانی گسترده فارسی به بخش مهمی از وب ایران تبدیل شده و داده ها سهمی نزدیک به نیمی از سایت های ایرانی را برای آن نشان می دهند. اکوسیستم وردپرس فارسی هم با آموزش، فارسی سازی و خدمات فنی استفاده از این ابزار را آسان تر کرده است. با این حال انتخاب سیستم مدیریت محتوا باید بر اساس نیاز واقعی پروژه انجام شود؛ برای سایت های محتوایی، شرکتی و فروشگاهی معمول وردپرس اغلب گزینه ای عملی است، اما پروژه های پیچیده یا کاملا سفارشی به معماری دیگری نیاز دارند.

سوالات متداول

محبوب ترین سیستم مدیریت محتوا در ایران چیست؟

وردپرس، با سهمی نزدیک به ۵۰ درصد از سایت های ایرانی. جوملا در جایگاه دوم است.

آیا وردپرس برای سایت فارسی مناسب است؟

بله. از زبان فارسی و چیدمان راست چین به خوبی پشتیبانی می کند.

تفاوت وردپرس با سایت سازهای ایرانی چیست؟

وردپرس انعطاف و مالکیت داده بیشتری دارد، اما نگهداری فنی بیشتری می خواهد.

راه اندازی سایت با وردپرس چقدر هزینه دارد؟

به دامنه، هاست، قالب، افزونه ها و سطح طراحی بستگی دارد و بازه آن متغیر است.