چین قصد دارد نظارت بر برنامه‌های خود برای توسعه فناوری‌های پیشرفته را بیشتر کند. هدف این اقدام، جلوگیری از شکل‌گیری حباب‌های سرمایه‌گذاری و اطمینان از آن است که هوش مصنوعی به شکلی ایمن، قابل اعتماد و قابل کنترل توسعه پیدا کند. این موضوع در دستورالعمل‌های جدیدی مطرح شده است که روز جمعه منتشر شدند. خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از این دستورالعمل‌ها اعلام کرد که دولت چین می‌خواهد در کنار حمایت از پیشرفت‌های فناوری، از سرمایه‌گذاری‌های بی‌رویه و گسترش بی‌برنامه فعالیت‌ها در بخش‌های نوظهور جلوگیری کند.

در سال‌های اخیر، پکن حمایت از تولیدات پیشرفته و صنایع راهبردی را افزایش داده است. هدف چین از این سیاست، تقویت توان داخلی در زمینه فناوری و کاهش وابستگی به کشورهای دیگر است. این موضوع در شرایطی دنبال می‌شود که رقابت فناوری میان چین و آمریکا ادامه دارد و هر دو کشور تلاش می‌کنند جایگاه خود را در صنایع مهم آینده تقویت کنند. با این حال، مقام‌های چینی در دستورالعمل تازه خود هشدار داده‌اند که حمایت از فناوری‌های جدید نباید به سرمایه‌گذاری‌های بدون برنامه، گسترش بیش از اندازه صنایع یا هدر رفتن منابع مالی منجر شود.

خبرگزاری شینهوا به نقل از دستورالعمل‌های منتشر شده از سوی حزب حاکم چین و دولت این کشور اعلام کرد که توسعه «نیروهای مولد جدید» یکی از نیازهای اساسی و از محورهای مهم پیشبرد توسعه باکیفیت در چین است. منظور از این اصطلاح، تقویت ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی از راه استفاده از فناوری‌های نوین، تحقیقات علمی، نوآوری و روش‌های پیشرفته تولید است. هدف این رویکرد آن است که رشد اقتصادی تنها به افزایش حجم تولید وابسته نباشد، بلکه بهره‌وری، کیفیت محصولات و توان رقابتی صنایع نیز افزایش پیدا کند.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نخستین بار در سال 2023 اصطلاح «نیروهای مولد جدید» را مطرح کرد. او در توضیح این رویکرد بر اهمیت تحقیقات علمی، دستیابی به پیشرفت‌های مهم فناوری و به‌روزرسانی صنایع تولیدی تأکید داشت. بر اساس این دیدگاه، چین باید از فناوری‌های پیشرفته برای تغییر روش‌های تولید، افزایش توان صنعتی و ایجاد فرصت‌های تازه اقتصادی استفاده کند. به همین دلیل، توسعه هوش مصنوعی، صنایع پیشرفته و فناوری‌های نوین در برنامه‌های اقتصادی و صنعتی این کشور جایگاه ویژه‌ای دارد.

نظارت بر هوش مصنوعی در چین

دستورالعمل جدید همچنین بر ضرورت دستیابی به پیشرفت‌های اساسی در نظریه‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های اصلی این حوزه تأکید می‌کند. بر اساس این برنامه، چین می‌خواهد توان خود را در زمینه پردازش رایانه‌ای، الگوریتم‌ها و داده‌ها افزایش دهد. این سه بخش از پایه‌های اصلی توسعه هوش مصنوعی به شمار می‌روند و تقویت آن‌ها می‌تواند به شرکت‌ها و مراکز تحقیقاتی کمک کند تا سامانه‌های هوشمند پیشرفته‌تری طراحی و تولید کنند.

در همین راستا، دولت چین قصد دارد مراکز آزمایشی ملی برای استفاده از هوش مصنوعی در صنایع مختلف ایجاد کند. در این مراکز، کاربردهای صنعتی هوش مصنوعی بررسی و آزمایش می‌شوند تا امکان استفاده گسترده‌تر از این فناوری در کارخانه‌ها و دیگر بخش‌های اقتصادی فراهم شود. همچنین قرار است سامانه‌هایی برای نظارت بر فناوری، شناسایی خطرات احتمالی و واکنش سریع به شرایط اضطراری ایجاد شوند. هدف از این اقدامات آن است که هوش مصنوعی در کنار گسترش کاربردهای خود، ایمن، قابل اعتماد و قابل کنترل باقی بماند.

چین همچنین اعلام کرده است که برنامه موسوم به «AI Plus» را به طور کامل اجرا خواهد کرد. این برنامه با هدف استفاده از هوش مصنوعی برای بهبود عملکرد صنایع سنتی و افزایش کاربرد فناوری‌های هوشمند در زندگی روزمره طراحی شده است. بر اساس این سیاست، هوش مصنوعی باید به بخشی از فعالیت‌های عادی شرکت‌ها و صنایع تبدیل شود و به افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت محصولات کمک کند.

از جمله محصولاتی که در این برنامه مورد توجه قرار گرفته‌اند، خودروهای انرژی نو با قابلیت اتصال به شبکه‌های ارتباطی، تلفن‌های همراه مجهز به هوش مصنوعی، رایانه‌های هوشمند و ربات‌های انسان‌نما هستند. خودروهای انرژی نو به خودروهایی گفته می‌شود که از منابع انرژی جایگزین، مانند برق، استفاده می‌کنند. ربات‌های انسان‌نما نیز ربات‌هایی هستند که از نظر شکل ظاهری یا شیوه حرکت، شباهت‌هایی به انسان دارند. دولت چین می‌خواهد با توسعه این محصولات، استفاده از فناوری‌های جدید را در بخش‌های مختلف اقتصاد گسترش داده و توان شرکت‌های داخلی را افزایش دهد.

نظارت بر هوش مصنوعی در چین

در بخش دیگری از این دستورالعمل، بر حمایت از نوآوری‌های بنیادی و تحول‌آفرین در فناوری‌های اصلی تأکید شده است. منظور از این نوع نوآوری، دستیابی به فناوری‌هایی است که تنها به بهبود جزئی محصولات موجود محدود نمی‌شوند، بلکه می‌توانند تغییرات اساسی در صنایع ایجاد کنند یا زمینه تولید محصولات کاملاً جدید را فراهم سازند. مقام‌های چینی همچنین قصد دارند از سازوکار ملی و تحت هدایت دولت برای سرعت بخشیدن به توسعه و عرضه محصولات مهم فناوری استفاده کنند. این سازوکار به دولت اجازه می‌دهد منابع، نهادهای پژوهشی و شرکت‌های فعال را برای رسیدن به اهداف مهم فناوری هماهنگ کند.

با وجود این حمایت‌ها، دستورالعمل جدید بر لزوم توجه به اقتصاد واقعی تأکید دارد. اقتصاد واقعی شامل فعالیت‌هایی مانند تولید کالا، صنعت، کشاورزی و ارائه خدمات است که به فعالیت‌های اقتصادی روزمره ارتباط مستقیم دارند. مقام‌های چینی هشدار داده‌اند که منابع نباید بدون توجه به نیازهای واقعی اقتصاد، صرف گسترش صنایع پرطرفدار و فناوری‌های جدید شوند. به گفته آن‌ها، سرمایه‌گذاری بی‌رویه می‌تواند باعث ایجاد حباب اقتصادی، تضعیف بخش‌های اصلی تولید و هدر رفتن سرمایه شود.

در این دستورالعمل همچنین درباره ورود بی‌برنامه و هم‌زمان شمار زیادی از شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران به یک صنعت خاص هشدار داده شده است. چنین وضعیتی ممکن است باعث شود شرکت‌های متعدد، بدون بررسی دقیق بازار و میزان تقاضا، سرمایه‌گذاری‌های مشابهی انجام دهند. در نتیجه، ظرفیت تولید بیش از نیاز بازار افزایش می‌یابد و برخی شرکت‌ها با زیان مالی روبه‌رو می‌شوند. دولت چین اعلام کرده است که سوءاستفاده غیرقانونی یا نامناسب از سیاست‌های حمایتی، با این توجیه که هدف آن توسعه نیروهای مولد جدید است، به شدت ممنوع خواهد بود. همچنین مقام‌هایی که تصمیم‌های نادرست و سرمایه‌گذاری‌های بدون بررسی آن‌ها خسارت‌های بزرگ ایجاد کند، باید پاسخگو باشند.

بخش دیگری از دستورالعمل به توسعه اقتصاد سطح پایین اختصاص دارد. این بخش شامل فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با پهپادهای غیرنظامی، تاکسی‌های پرنده، هواپیماهای کوچک و خدمات وابسته به آن‌هاست. چین قصد دارد این حوزه را به شکلی سالم، منظم و همراه با رعایت اصول ایمنی توسعه دهد. گسترش چنین فعالیت‌هایی می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای حمل‌ونقل، خدمات شهری و کسب‌وکارهای فناوری‌محور ایجاد کند، اما هم‌زمان به نظارت دقیق و رعایت مقررات ایمنی نیاز دارد.