همه چیز درباره نمایشگرهای IPS و VA: مزایا، معایب و انتخاب بهترین گزینه

نمایشگرهای IPS و VA دو مورد از رایج‌ترین و بادوام‌ترین انواع نمایشگرهای LCD هستند که سال‌ها در مانیتورها و تلویزیون‌های پیشرفته مورد استفاده قرار گرفته‌اند و امروزه کماکان با نمایشگرهای مدرن OLED رقابت می‌کنند. این نمایشگرها در طول سال‌ها با کمک نسل جدید نورپردازی Mini-LED همچنان رقابتی باقی مانده و خروجی روشنایی و کنتراست فوق العاده‌ای را با نرخ تازه‌سازی و زمان پاسخ‌دهی سریع‌تر از همیشه ارائه می‌دهند.

هیچ شکی در کیفیت بالای نمایشگرهای OLED نیست، اما اگر به دنبال خرید یکی از این انواع نمایشگرهای سنتی‌تر، یعنی تلویزیون یا مانیتور IPS (مخفف In-plane switching) یا VA (مخفف Vertical Alignment) هستید، کدام را باید انتخاب کنید؟ واقعیت این است که یک جواب ساده برای این سؤال وجود ندارد و هر کدام مزایا و معایبی دارند. بنابراین، اجازه دهید در ادامه نگاه دقیق‌تری به هر دو مورد بیندازیم تا ببینید کدام یک برای شما مناسب‌تر است.

دقت و پوشش رنگ

به طور سنتی از پنل‌های IPS برای ساخت نمایشگرهایی با دقت رنگ بالا و پوشش گسترده طیف‌های رنگی وسیع مانند DCI-P3 یا Adobe sRGB استفاده می‌شود. نمایشگرهای IPS نه تنها معمولاً خوب به نظر می‌رسند، بلکه زاویه دید خوبی داشته و از زوایای مختلف نیز عالی هستند، بنابراین برای دریافت رنگ‌های دقیق نیازی نیست دقیقاً روبروی مانیتور IPS قرار بگیرید.

دقت و پوشش رنگ در نمایشگرهای VA (حتی در زوایای دید باز) می‌تواند خوب باشد، اما رنگ‌ها در نمایشگرهای VA همیشه یکدست نیستند. بسته به زاویه دید و فاصله بین بیننده و نمایشگر، مرکز مانیتورهای VA اغلب گامای بیشتری نسبت به لبه‌های صفحه نمایش دارند که باعث کاهش دقت رنگ می‌شود.

اگر چه IPS به طور کلی از نظر دقت و پوشش رنگ بهتر از VA است، اما پنل‌های VA برای اکثر قریب به اتفاق کاربران دقت و پوشش رنگ کاملاً مناسبی دارند. در واقع، شاید بتوان گفت تنها ویرایشگران حرفه‌ای عکس و ویدیو ممکن است به چیزی بیشتر از یک مانیتور VA که 90 درصد از فضای رنگی DCI-P3 را پوشش می‌دهد، نیاز داشته باشند. این در حالی است که چنین نمایشگری برای گیمرها و کاربران عادی کاملاً مناسب است.

نسبت کنتراست

نسبت کنتراست مشخص می‌کند که رنگ مشکی در یک نمایشگر چقدر تیره نشان داده می‌شود و به صورت x:1 نشان داده می‌شود که در آن، هر چه x بالاتر باشد، بهتر است (خوانده می‌شود: ایکس به یک). اگر چه IPS به طور کلی از نظر دقت رنگ عالی است، اما در نمایش رنگ مشکی واقعاً با مشکل مواجه می‌شود و حتی بهترین مانیتورها و تلویزیون‌های IPS نیز به جای رنگ مشکی واقعی، یک رنگ خاکستری بسیار تیره را نشان می‌دهند. اکثر مانیتورهای IPS دارای نسبت کنتراست 1000:1 هستند که خیلی بد نیست، اما عالی هم نیست. با این حال، برخی از این نوع مانیتورها می‌توانند تا حدود 2000:1 هم پیش بروند.

با وجود مشکلات کلی دقت رنگ VA، این فناوری در واقع در نمایش دادن رنگ مشکی به صورت کاملاً مشکی عالی عمل می‌کند. حتی بدترین نمایشگرهای VA نیز به راحتی می‌توانند نسبت کنتراست 2000:1 را ارائه دهند و برخی حتی می‌توانند به بیش از 5000:1 نیز برسند. در واقع از نظر نسبت کنتراست، VA بعد از OLED در رتبه دوم قرار دارد و OLED نسبت کنتراست کامل به صورت بی‌نهایت (∞) به 1 را ارائه می‌دهد. به همین دلیل، یک نمایشگر VA در صحنه‌های تاریک می‌تواند بهتر از نمونه مشابه IPS به نظر برسد.

برخی از نمایشگرها می‌توانند با استفاده از فناوری کاهش نور موضعی و HDR نسبت کنتراست را افزایش دهند. با استفاده از نور پس‌زمینه پیچیده‌تر با چندین LED که قابل روشن یا خاموش شدن هستند، کاهش نور موضعی به نمایشگرهای IPS و VA کمک می‌کند تا در مواقع ضروری تاریک‌تر به نظر برسند. از سوی دیگر، HDR روشنایی را برای رنگ‌هایی که به آن نیاز دارند افزایش می‌دهد. با ترکیب این دو عامل، برخی از نمایشگرها می‌توانند به طور قابل توجهی نسبت کنتراست را افزایش دهند. با این حال، این ویژگی‌ها باعث نمی‌شوند نسبت کنتراست یک نمایشگر IPS به خوبی یک نمایشگر VA معمولی باشد و از سوی دیگر، کاهش نور موضعی در صورتی که به شکل ضعیف پیاده‌سازی شود، می‌تواند با ایجاد مشکلات بصری، نتیجه معکوس داشته باشد.

بیشتر بخوانید:

• راهنمای خرید: تلویزیون اولد (OLED) چه مزایا و معایبی دارد؟

زمان پاسخ‌دهی

زمان پاسخ‌دهی به مدت زمانی گفته می‌شود که طول می‌کشد تا نمایشگر به طور کامل تازه‌سازی شود و تصویر جدیدی را نشان دهد. این بخشی است که هم IPS و هم VA اغلب با مشکل مواجه بودند، اما امروزه نمایشگرهای IPS بسیار خوب مشکلات سنتی مربوط به زمان پاسخ‌دهی را برطرف کرده‌اند و نمایشگرهای VA پیشرفت مشابهی را نشان نداده‌اند. هیچ استاندارد مشخصی برای اندازه‌گیری زمان پاسخ‌دهی توسط تولیدکنندگان نمایشگر وجود ندارد، اما طبق گفته BenQ که هم مانیتور و هم تلویزیون IPS و VA تولید می‌کند، IPS می‌تواند زمان پاسخ‌دهی 1 تا 2 میلی ثانیه داشته باشد در حالی که VA فقط می‌تواند به 4 تا 5 میلی ثانیه برسد. البته، آمار و ارقام در اینجا زیاد مهم نیستند، زیرا در بهترین حالت و شرایط آزمایشگاهی به دست آمده‌اند و در واقعیت نمی‌توان انتظار چنین عملکردی را داشت. نکته مهم این است که VA بسیار کندتر از IPS است.

زمان پاسخ‌دهی بسیار بالا می‌تواند منجر به تاری و کشش در صحنه‌های سریع و شلوغ شود. این مشکل به عنوان “شبح” شناخته می‌شود و به ویژه برای گیمرهای حرفه‌ای که بازی‌های سریعی مانند Counter-Strike: Global Offensive را انجام می‌دهند آزاردهنده است. هم نمایشگرهای IPS و هم VA دارای راه‌حل‌ها و روش‌های خاص خود برای برطرف کردن مشکل و جلوگیری از شبح هستند که مهمترین آن‌ها اوردرایو (Overdrive) است. البته، اوردرایو بیش از حد نیز می‌تواند منجر به شبح معکوس شود، زمانی که نمایشگر سعی می‌کند رنگ پیکسل را خیلی سریع تغییر دهد، به طور تصادفی ممکن است زیاده‌روی کرده و برای چند فریم رنگ اشتباه را نشان دهد. شبح و شبح معکوس هر دو باعث کشش می‌شوند، بنابراین اگر اوردرایو خیلی ضعیف یا خیلی قوی باشد، نتیجه نهایی مشابه است: تصویر به نظر بد می‌رسد.

اگر چه بهترین پنل‌های IPS از نظر زمان پاسخ‌دهی بهترین پنل‌های VA را شکست می‌دهند، اما نمایشگرهای IPS زیادی با زمان پاسخ‌دهی بسیار بد نیز وجود دارد. همچنین لازم به ذکر است که جهت جلوگیری از کشش، زمان پاسخ‌دهی باید با نرخ تازه‌سازی مانیتور هماهنگ باشد. به عنوان مثال، در یک نمایشگر 60 هرتز، 16.66 میلی ثانیه طول می‌کشد تا تصویر جدیدی نمایش داده شود، بنابراین زمان پاسخ‌دهی 1 میلی ثانیه واقعاً هیچ تأثیر خاصی ندارد. زمان پاسخ‌دهی در نرخ تازه‌سازی بالاتر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و حتی در 144 هرتز، زمان پاسخ‌دهی حدود 7 میلی ثانیه برای جلوگیری از شبح کافی است.

نرخ تازه‌سازی

IPS قادر به ارائه نرخ تازه‌سازی به طور قابل توجهی بالاتر از VA است. نرخ تازه‌سازی نمایشگرهای IPS می‌تواند به 500 هرتز برسد، در حالی که VA به 240 هرتز محدود می‌شود. با این حال، اکثریت قریب به اتفاق نمایشگرهای VA فقط در حالت 144 هرتز یا 165 هرتز کار می‌کنند و تنها تعداد کمی مانیتور VA وجود دارد که می‌توانند با نرخ تازه‌سازی 240 هرتز کار کنند. برای کسانی که به دنبال نرخ تازه‌سازی فوق العاده بالا هستند، IPS مسلماً انتخاب بهتری است.

حتی اگر VA می‌توانست به نرخ تازه‌سازی 360 هرتز برسد، به دلیل ضعف در زمان پاسخ‌دهی، احتمالاً نتیجه خیلی خوبی نمی‌توانست داشته باشد. یک نمایشگر 360 هرتز هر 2.7 میلی ثانیه تازه‌سازی می‌شود که به طور قابل توجهی سریع‌تر از چیزی است که VA به طور کلی قادر به انجام آن است.

کدام بهتر است، IPS یا VA؟

در حالی که نمایشگرهای IPS معمولاً برای اکثر مردم یک انتخاب مناسب هستند، گاهی اوقات دلایل بسیار خوبی برای خرید مانیتور و تلویزیون VA وجود دارد. VA جایگاه خود را در مانیتورهای گیمینگ میان‌رده، تلویزیون‌های گیمینگ و نمایشگرهای فوق عریض پیدا کرده است و بسیاری از بهترین مانیتورهای گیمینگ از پنل VA استفاده می‌کنند. با این حال، اگر در خارج از این دسته‌بندی‌ها خرید می‌کنید، احتمالاً مجبور نخواهید بود نگران انتخاب بین IPS و VA باشید زیرا VA در جاهای دیگر به طور گسترده استفاده نمی‌شود.

اگر می‌خواهید بین VA و IPS انتخاب کنید، باید ارزیابی کنید چه انتظاری از نمایشگر دارید و چه چیزی را ترجیح می‌دهید، و حتماً نقد و بررسی‌های انجام شده در خصوص مانیتورهای مختلف را بخوانید تا مطمئن شوید نمایشگر مورد نظرتان آنچه را که می‌خواهید ارائه می‌دهد. به یاد داشته باشید که در بین نمایشگرهای IPS هم مدل‌هایی هستند که دقت رنگ یا زمان پاسخ‌دهی ضعیفی دارند، بنابراین این فرض اشتباه است که IPS بودن به معنای کیفیت بالاتر و VA به معنای قیمت پایین‌تر است.

در انتها پیشنهاد می‌کنیم که OLED را هم فراموش نکنید. در حالی که پنل‌های IPS و VA به احتمال زیاد روشنایی بیشتری از همتایان OLED خود دارند، اما نسل‌های جدید نمایشگرهای QD-OLED از شرکت‌هایی مانند سامسونگ و Alienware فوق العاده هستند.

جمع‌بندی

انتخاب بین نمایشگرهای IPS و VA به نیازها و ترجیحات شما بستگی دارد. اگر به دنبال دقت رنگ عالی، زاویه دید گسترده و نرخ تازه‌سازی بالاتر هستید، IPS انتخاب خوبی است. اما، اگر به دنبال کنتراست عمیق‌تر، قیمت پایین‌تر و زمان پاسخ‌دهی سریع‌تر هستید، VA ممکن است گزینه بهتری باشد. OLED نیز گزینه‌ای عالی است، به خصوص اگر به دنبال بهترین کیفیت تصویر ممکن هستید و قیمت برای شما مسئله تعیین کننده‌ای نیست.