در دهه 90 میلادی، یکی از نخستین نکاتی که کاربران هنگام کار با کامپیوترهای خانگی یاد میگرفتند، اجرای دستور «Park» پیش از خاموش کردن دستگاه بود. اگر این کار انجام نمیشد، احتمال داشت هنگام روشن کردن دوباره کامپیوتر، هارددیسک دچار مشکل شود و بخشی از اطلاعات ذخیرهشده روی آن آسیب ببیند.
در آن دوران، خاموش کردن کامپیوتر کاملاً منطقی به نظر میرسید؛ زیرا دستگاه معمولاً پشت یک خط فرمان و مکاننمای چشمکزن منتظر دریافت دستور بود و در زمانی که کاربر از آن استفاده نمیکرد، عملاً وظیفه خاصی انجام نمیداد. از طرفی، اگر کامپیوتر برای مدت طولانی روشن میماند، نمایشگرهای CRT نیز ممکن بود با مشکل سوختگی تصویر مواجه شوند. اما کامپیوترهای امروزی شرایط کاملاً متفاوتی دارند. به همین دلیل، این سؤال مطرح میشود که آیا هنوز هم لازم است کامپیوتر شخصی را هر شب خاموش کنیم؟
خاموش کردن کامپیوترهای امروزی در هر شب ضروری نیست
پاسخ کوتاه این است که خیر؛ لازم نیست کامپیوتر خود را هر شب خاموش کنید. کامپیوترهای مدرن دیگر دستگاههایی نیستند که فقط هنگام نشستن کاربر پشت آنها فعال باشند و در باقی ساعات هیچ کاری انجام ندهند. یک کامپیوتر امروزی به صورت مداوم به شبکه اینترنت متصل است و حتی زمانی که کاربر از آن استفاده نمیکند، میتواند وظایفی مانند بهروزرسانی نرمافزارها و انجام فرایندهای مربوط به نگهداری سیستم را انجام دهد.
در بسیاری از مواقع حتی بهتر است کامپیوتر این کارها را زمانی انجام دهد که کاربر خواب است و به دستگاه نیاز ندارد. در غیر این صورت، ممکن است سیستم انجام همین فرایندهای مربوط به بهروزرسانی و نگهداری را به ساعاتی موکول کند که کاربر مشغول انجام یک کار مهم است و به توان پردازشی و منابع سیستم نیاز دارد.
اما موضوع مصرف برق چطور؟ طبیعتاً روشن گذاشتن کامپیوتر به این معنا نیست که دستگاه در طول شب هیچ برقی مصرف نمیکند. با این حال، کامپیوترهای مدرن با در نظر گرفتن مدیریت دقیق مصرف انرژی و حالتهای مختلف توان طراحی شدهاند. پردازنده نیز معمولاً فقط زمانی با حداکثر توان خود کار میکند که واقعاً به آن نیاز باشد و در حالت بیکار، مصرف انرژی خود را تا حد زیادی کاهش میدهد. همین موضوع درباره بسیاری از قطعات دیگر کامپیوتر نیز صدق میکند.
به همین دلیل، میزان مصرف برق یک کامپیوتر میتواند بسته به نوع دستگاه و شرایط استفاده بسیار متفاوت باشد؛ از مصرف چند وات در یک مینیپیسی در حالت بیکار گرفته تا بیش از یک کیلووات در یک کامپیوتر گیمینگ ردهبالا که تحت بار کامل قرار دارد. بنابراین نمیتوان برای تمام کامپیوترها یک رقم ثابت در نظر گرفت.
اگر همچنان نگران مصرف برق هستید، گزینه دیگری نیز وجود دارد: میتوانید کامپیوتر را در طول شب به حالت «Sleep» یا خواب ببرید. در این حالت، سیستم مصرف انرژی بسیار کمتری خواهد داشت. البته، برخی برنامهها ممکن است در این شرایط بهروزرسانی نشوند، اما ویندوز میتواند از قابلیتهایی مانند Wake Timer استفاده کند تا کامپیوتر را برای انجام برخی فرایندهای زمانبندیشده مربوط به نگهداری سیستم بیدار کند و پس از پایان کار دوباره آن را به حالت خواب بازگرداند.
بنابراین، در استفاده معمول روزانه، دلیلی وجود ندارد که صرفاً به خاطر فرارسیدن شب، کامپیوتر را خاموش کنید. اگر مقدار اندک برق مصرفی سیستم در حالت بیکار برایتان مسئلهای نیست، میتوانید آن را روشن بگذارید و اجازه دهید سیستم مدیریت مصرف انرژی، بهروزرسانیها و فرایندهای نگهداری را خودش مدیریت کند.
روشن و خاموش کردن کامپیوتر باعث فرسودگی میشود، اما جای نگرانی ندارد
در گذشته این توصیه نیز زیاد شنیده میشد که بهتر است کامپیوتر را روشن نگه دارید، زیرا روشن کردن دستگاه از حالت کاملاً خاموش میتواند فشار بیشتری به قطعات وارد کند. بخش قابل توجهی از این نگرانی به هارددیسکهای مکانیکی مربوط میشد. این هاردها هنگام روشن شدن باید صفحات چرخان خود را از حالت توقف کامل به سرعت بسیار بالایی برسانند و همین موضوع باعث ایجاد فشار مکانیکی میشود.
سازندگان هارددیسک نیز برای محصولات خود تعداد مشخصی از چرخههای Start/Stop را به عنوان بخشی از مشخصات عمر مفید دستگاه اعلام میکنند. با این حال، این اعداد معمولاً در حد دهها هزار چرخه هستند. در نتیجه، احتمال اینکه یک کاربر در طول عمر عادی هارددیسک خود صرفاً به دلیل خاموش و روشن کردن کامپیوتر به این محدودیت برسد، چندان زیاد نیست.
ضمن اینکه هارددیسکهای مکانیکی مدرن حتی زمانی که کامپیوتر روشن است، میتوانند برای کاهش مصرف انرژی و جلوگیری از فرسودگی غیرضروری موتور و محور چرخش، صفحات خود را متوقف کنند. بنابراین روشن گذاشتن کامپیوتر به این معنا نیست که هارددیسک نیز الزاماً تمام مدت در حال چرخش خواهد بود. در بسیاری از موارد، خود سیستم مدیریت انرژی هارددیسک را متوقف میکند؛ مگر اینکه تنظیمات سیستم به گونهای باشد که آن را دائماً در حال چرخش نگه دارد.
البته، این موضوع زمانی اهمیت بیشتری دارد که هنوز از هارددیسک مکانیکی استفاده کنید. امروزه SSDها به شکل گستردهای جایگزین هارددیسکها شدهاند و در مورد آنها، میزان نوشتن روی حافظه و استهلاک ناشی از چرخههای نوشتن اهمیت بسیار بیشتری از تعداد دفعات روشن و خاموش شدن سیستم دارد.
موضوع دیگری که در گذشته برای روشن نگه داشتن کامپیوتر مطرح میشد، تغییرات دمایی بود. بر اساس این دیدگاه، گرم و سرد شدن مداوم قطعات میتوانست به دلیل انبساط و انقباض حرارتی، فشار فیزیکی ایجاد کند. حتی در گذشته مطالبی درباره پدیدهای با عنوان «Chip Creep» منتشر میشد که بر اساس آن، تغییرات حرارتی میتوانستند در شرایط خاص باعث جابهجایی تراشهها از محل قرارگیری خود شوند. به همین دلیل، یکی از توصیههای عیبیابی این بود که مطمئن شوید قطعات و تراشهها به درستی روی مادربرد قرار گرفتهاند.
امروزه شرایط کاملاً متفاوت است. در کامپیوترهای دسکتاپ، تنها تراشه اصلی که روی مادربرد در یک سوکت قرار میگیرد، پردازنده است و سیستم نگهدارنده و خنک کننده CPU نیز نیروی کافی برای ثابت نگه داشتن آن ایجاد میکند. البته، چرخههای حرارتی همچنان میتوانند نوعی فشار فیزیکی به قطعات وارد کنند، اما این موضوع به اندازهای نیست که کاربران عادی را مجبور کند برای جلوگیری از فرسودگی قطعات، کامپیوتر را همیشه روشن نگه دارند.
تا جایی که مشخص است، سازندگان قطعات کامپیوتر نیز دستورالعمل عمومی خاصی مبنی بر جلوگیری از خاموش و روشن کردن سیستم برای محافظت از قطعات ارائه نمیکنند و گزارش گستردهای از خراب شدن مادربردهای مدرن صرفاً به دلیل چرخههای حرارتی وجود ندارد. بنابراین، این نگرانیها نباید به دلیلی برای پرهیز از خاموش کردن کامپیوتر تبدیل شوند؛ همانطور که نباید تصور کرد خاموش کردن هر شب برای سلامت قطعات ضروری است.
خاموش کردن ویندوز لزوماً همان شروع تازهای نیست که تصور میکنید!
همه با توصیه معروف «یک بار کامپیوتر را ریستارت کن» آشنا هستند. Restart کردن کامپیوتر ویندوزی در بسیاری از مواقع میتواند یک شروع تازه برای سیستم ایجاد کند و مشکلاتی مانند برخی ایرادهای مربوط به درایورها یا فرایندهای نرمافزاری را برطرف کند. اما خاموش کردن و سپس روشن کردن کامپیوتر لزوماً همان نتیجه را ندارد.
دلیل این موضوع را باید در قابلیت «Fast Startup» یا «راهاندازی سریع» ویندوز جستجو کرد. این قابلیت در بسیاری از سیستمهای ویندوزی فعال است و هنگام خاموش کردن کامپیوتر، به جای آنکه همه بخشهای سیستم را کاملاً از نو راهاندازی کند، وضعیت کرنل ویندوز را در فایلی شبیه به حالت Hibernate ذخیره میکند تا سیستم در زمان روشن شدن سریعتر راهاندازی شود.
در نتیجه، اگر مشکلی در وضعیت کرنل یا برخی بخشهای سیستم ایجاد شده باشد، خاموش کردن عادی و روشن کردن دوباره کامپیوتر لزوماً آن مشکل را از بین نمیبرد. در چنین شرایطی، Restart معمولاً انتخاب مناسبتری برای ایجاد یک شروع کاملاً تازه است.
کامپیوتر را زمانی خاموش کنید که واقعاً به خاموش بودن آن نیاز دارید
خاموش کردن کامل کامپیوتر همچنان در شرایط خاص کاملاً منطقی است. اگر قرار است لپتاپ را برای مدتی طولانی کنار بگذارید، آن را در جایی نگهداری کنید یا میدانید که برای چند روز یا حتی بیشتر از کامپیوتر دسکتاپ خود استفاده نخواهید کرد، خاموش کردن دستگاه انتخاب مناسبی است.
اما در استفاده روزمره، نیازی نیست صرفاً به این دلیل که شب شده است، کامپیوتر را خاموش کنید. میتوانید از Sleep یا Hibernate استفاده کنید یا حتی کامپیوتر را روشن بگذارید و اجازه دهید سیستم خودش مصرف انرژی را مدیریت کند و بهروزرسانیها و فرایندهای نگهداری را در زمان مناسب انجام دهد.
در واقع، برای یک کامپیوتر مدرن، خاموش کردن باید بر اساس نیاز انجام شود، نه صرفاً بر اساس ساعت. اگر قرار است به زودی دوباره از سیستم استفاده کنید، روشن گذاشتن آن یا استفاده از حالتهای کممصرف کاملاً منطقی است و نگرانیهای مربوط به فرسودگی قطعات نیز دلیل قانع کنندهای برای خاموش کردن اجباری کامپیوتر در پایان هر روز نیست.
اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد